home van het weer » Europa Raders enzovoort » hier kom je van alles te weten over de noordpool licht
Sinds 1974
Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie

De laatste weerflitsen

  • 20:44
    Grou
    6,8°C
    (8/8) Geheel bewolkt
    Windrichting: NW
    Windkracht: 3 = Matige wind
Advertenties
Weerspecialist Bakker & Co Het magazine voor weerliefhebbers Weerhuisje

Zonnestand en noordpool

Winter en zomer worden veroorzaakt door de scheefheid van de Aardas. Daardoor staat de zon niet altijd even hoog boven de horizon en is de opwarming op Aarde niet overal even sterk. Bovendien is hierdoor dag en nacht niet even lang. Vooral op de hogere breedtes is dit sterk merkbaar.

De scheefheid van de Aardas veroorzaakt de seizoenen
Het zonnestelsel met alle planeten rond de zon, draaien rondjes in een plak vlak. De Aarde legt deze weg rond de zon af met een snelheid van 29,7 km/sec. Tegelijkertijd draait ze rondjes om haar eigen as, waardoor het afwisselend donker en licht is en dag en nacht ontstaat.

Seizoenen De Aardas staat 23,47 graden scheef en daardoor is de ene keer het noordelijk halfrond naar de zon gericht en de andere keer het zuidelijk halfrond.

De kant die naar de zon is gericht beleeft zomer. De zon staat hoger aan de hemel en het is warmer. Bovendien zijn de dagen langer. Seizoenen worden bepaald door de schuine aardas.

Zomer en winter hebben niet met de afstand tot de zon te maken. Zo staat op 1 januari de Aarde het dichtst bij de zon (perihelium). Tussen 1 juli en 1 januari scheelt dit 5 miljoen kilometer.

De zonnestand bij ons
Op de gematigde breedten waar wij wonen kennen we de vier seizoenen, zomer, herfst, winter en lente. De stand van de zon is bepalend voor het weer en het seizoen.

Op 21 december staat de zon maximaal 15,5 graden hoog aan de horizon. De zon heeft weinig kracht en de dagen zijn kort. Het is koud en het is winter. De temperatuur daalt bij ons redelijk gemakkelijk tot -15 graden.

Op 21 juni staat de zon 61,5 graden hoog aan de hemel in Utrecht. (In Vaals is dit 63 graden en op Rottumeroog 60 graden). Het is zomer en de zon heeft veel kracht. Bij ons is een temperatuur van +34 graden goed mogelijk.

De temperatuur volgt de zonnestand met één maand vertraging. Ongeveer één maand na de laagste zonnestand is de temperatuur gemiddeld het laagste en één maand na de hoogste zonnestand is de temperatuur gemiddeld het hoogste.

De zonnestand is niet alleen belangrijk voor de temperatuur, ook andere zaken hebben ermee te maken. Wanneer de zonnestand laag is, worden bestuurders soms verblind op de weg en heeft het verkeer er last van. In de winter is het lastig fotograferen buiten doordat er weinig licht is. Optische verschijnselen verschijnen minder vaak, doordat sommige verschijnselen alleen zichtbaar zijn bij een bepaalde zonnestand.

Lage zonnestand

 Door de lage zonnestand is soms de auto voor je niet te zien.
 Kees Krick fotografeerde een onzichtbare auto .

 

De zonnestand in het Noordpoolgebied
In het poolgebied is de invloed van de scheefheid van de Aardas nog groter. Hoe noordelijker, des te meer zon zomers en des te korter 's winters. De hoeveelheid zon en de stand boven de horizon is bepalend voor het weer.

Door de scheefheid van de aardas beweegt de zon zich tussen de 23' 27" Noorderbreedte en 23' 27" Zuiderbreedte. Op 21 juni bereikt de zon haar noordelijkste breedtegraad (Kreeftskeerkring) en bij ons haar hoogste punt. Op de Noordpool staat de zon dan 23' 27" boven de horizon. Afhankelijk van de breedtegraad duurt dit één tot zes maanden.

Rovaniemi (Finland) ligt op de poolcirkel. Iets meer naar het zuiden gaat de zon net wel onder, iets meer naar het noorden niet. Een maand lang beweegt de middernachtzon 's nachts langs de noordelijke horizon. De zon is niet puntvormig en de precieze locatie is moeilijk te bepalen. Bovendien beweegt de poolcirkel zich in Alaska met 7,5 meter per jaar naar het Noorden en in Europa naar het Zuiden.

Op 21 december staat de zon op de zuidelijkste breedtegraad (Steenbokskeerkring) en bij ons op het laagste punt. Op de Noordpool is het dan al drie maanden nacht. De denkbeeldige lijn op Aarde waar het hart van de zon niet meer boven de horizon uitkomt op het noordelijk halfrond heet de poolcirkel. Deze ligt op 66' 33" Noorderbreedte.

Boven de 72' 33" Noorderbreedte is geen schemering meer en boven de 84' 33" Noorderbreedte is geen spoortje meer te zien van licht aan de zuidelijke hemel. Zelfs de zwakste ster in het zuiden wordt gezien.

Onderstaande tabel geeft een overzicht van enkele plaatsen.

Permanente dag en nacht in noordelijk poolgebied

NB

Locatie
Land
Begin 24-uurs nacht
Einde 24-uurs Nacht
Begin 24-uurs dag
Einde 24- uurs dag
Maximale zonshoogte

 66,5

Rovaniemi

 Finland

 

 

6-jun
7-jul 
47,2

 67,3

 Bodo

 Noorwegen

15-dec

 28-dec

 3-jun

 8-jul

 46,2

69,7

Tromso
Noorwegen
25-nov
17-jan
20-mei
22-jul
43,8

70,6

Hammerfest
Noorwegen
21-nov
21-jan
16-mei
26-jul
42,9

71,2

Noordkaap
Noorwegen
20-nov
23-jan
13-mei
29-jul
42,3

71,3

Barrow
Alaska (VS)
20-nov
23-jan
10-mei
2-aug
42,2

75,0

Resolute
Nunavut (CA)
5-nov
6-feb
29-apr
13-aug
38,5

78,0

Longyearbyen
Spitsbergen
26-okt
16-feb
16-apr
22-aug
35,5

80,0

Eureka
Nunavut (CA)
20-okt
21-feb
10-apr
29-aug
33,5

 82,0

 

 

15-okt

27-feb

 

 

 31,5

82,5

Alert
Nunavut (CA)
13-okt
1-mrt
8-apr
5-sep
31,0

 84,0

 

 

10-okt

 4-mrt

 

 

 29,5

 86,0

 

 

  4-okt

 9-mrt

 

 

 27,5

 88,0

 

 

29-sep

14-mrt

 

 

 25,5

 90,0

  Noordpool

 

21-sep

21-mrt

21-mrt

21-sep

 23,5



Wonen in de poolcirkel
De meeste bewoning in de poolstreken komt voor tussen de poolcirkel (66,53 graden Noorderbreedte) en 70 graden Noorderbreedte. Scandinavië, Rusland, Canada, Alaska en Groenland hebben enkele plaatsen liggen in dit gebied. Het drukst is het nog in Lapland (Zweden en Finland).

Op de noordelijke breedtes binnen de poolcirkel is ook veel nomadisch bestaan. In het noordelijk kustgebied van Canada en Alaska vinden we de Inuit (Eskimo's). In het Siberische kustgebied wonende inheemse volkeren die als rendiernomaden leven. Deze volkeren heten Nenets, Chukchi en Dolgan.

In het hoge noorden boven de 70 graden Noorderbreedte zijn er soms nog enkele plaatsen te vinden. In Rusland vinden we Nordvik (73,7 NB), in Groenland Thule (77,5 NB met 600 inwoners) en op Spitsbergen Longyearbyen (1100 inwoners op 78.0 NB). De vraag is ook of het wonen in lange donkere dagen prettig is. Waarschijnlijk niet. In Groenland bleek in 1998 twaalf procent van het aantal gestorvene als doodsoorzaak zelfmoord te hebben.

Olieboringen, militaire basissen en toerisme rukken op naar de Noordpoolgebieden. Het noordelijkste bewoonbare gebied is de Canadese militaire basis Alert op Ellesmere. Dit ligt op 82,5 Noorderbreedte en 817 kilometer van de geografische Noordpool af. De basis ligt 800 kilometer van de dichtstbijzijnde eskimonederzetting af.

Dieren
De dieren in het poolgebied hebben een dikke, warme vacht; de vogels een dik verenpak. Zelfs de poten en tenen hebben vaak haren of veren. Dieren hebben ook een dikke vetlaag, vooral de dieren die veel in het water gaan of erin leven. Veel dieren hebben schutkleuren en vallen niet op in de omgeving. In de zomer zijn ze grijs tot bruin, vaak ook gevlekt. Maar 's winters verandert dat in wit. Dat zien we vooral bij de dieren die 's winters boven de grond blijven.

 

Het weer bij de Noordpool
In de winter daalt de temperatuur en het weer valt stil. Er is geen opstijgende lucht en wolken beperken zich tot stratus. Een normale Cumuluswolk is al teveel van het goede. Neerslag komt nauwelijks voor en als iets valt is het motsneeuw. Verder blijft het afkoelen. Vooral in de poolnacht is er geen sprake meer van enige warmtebron.

De kou haalt waarden van -40 graden en soms -55 graden. Ze breidt zich langzaam naar het zuiden uit. Bij een noordelijke wind op de lagere breedtes wordt de kou naar het zuiden getransporteerd en spreken meteorologen van transportkou.

In de zomer is het omgekeerd. Slapen is er nauwelijks bij en midden in de nacht staat de zon boven de horizon. Wanneer warme lucht naar het noorden komt en de poolcirkel heeft bereikt kan het heet worden. Temperaturen van 25 tot 30 graden zijn mogelijk. Regelmatig is dit het geval in Noord Siberië en ook Lapland doet goed mee. Bij de Laptev Zee (*Siberië) werd het op 5 augustus 2001 zelfs 33,6 graden.

Ondanks de warmte onweert het niet vaak in het hoge noorden. De verticale luchtbewegingen zijn minimaal en op 20 juni 2000 werd in Barrow (Noord Alaska) voor het eerst onweer waargenomen.

 

07-02-2013 | Achtergrond_A_Z | 222
Nu lid worden
  • 20/3 14:27 Sjoerd:
    Weer een nieuw Sylphide station: Homoet (GE)! De 50 komt in zicht...
  • 20/3 10:04 Kees:
    Een minder grijze start van de dag dan gisteren in Eindhoven. Even na 9 uur zelfs een flinke opklaring, maar intussen weer vrijwel geheel bewolkt.
  • 20/3 10:00 John:
    Sterk wisselend wolkenbeeld in onderste luchtlaag. Af en toe ook een knipoog van de zon. Dit te Rijen.
  • 20/3 09:22 Hans:
    Zwaar bewolkt hier in Enschede-W en vanmorgen vroeg of afgelopen nacht is een weinig regen gevallen (<0.1 mm). Temp. nu 5.8 Zwakke storingen kunnen vanuit het NW voor af en toe toch wat lichte regen zorgen..
  • 20/3 09:16 Gert:
    Vanmorgen rond 8.00 een bandje met felle opklaringen daarna weer snel vollopend. ?Ook goed te zien op de satellietfoto's
  • 20/3 08:41 Ko:
    Net wat zon gehad dus vandaag kan al geen zonloze dag meer worden.
  • 20/3 08:36 Dick:
    Het heeft iets geregend, meer dan één mm heeft het niet opgeleverd.
  • 20/3 00:00 Ko:
    Hier ook de tweede zonloze dag op rij, de derde van deze maart. Hier komen dit soort dagen niet zo vaak voor. Vele lentes van de laatste 16 jaar verlopen juist zeer zonnig, alleen 2013 niet.
  • 19/3 21:14 Jaap:
    Dat waren dus twee grijze, volledig zonloze dagen. En daarbij nog kil ook. Gisteren 6 gr., vandaag 7 gr. Dit vind ik nog erger dan die schrale zonnige dagen. Helaas is ook dit weertype soms hardnekkig.
  • 19/3 18:40 Hans:
    Ted: helemaal mee eens!
  • 19/3 18:39 Hans:
    Opnieuw een bewolkte dag in Enschede-W. Werd het op vrijdag maar 7 graden, vandaag precies 8 graden. Fantasieloos saai weer, hetgeen vaak voor komt in de voorjaarsmaanden.
  • 19/3 09:30 Ted:
    Gisteren ondanks 9,1 uur neerslag. 0,0mm. Er viel 0,044mm. 44/1000.
  • 18/3 22:24 Ko:
    Mooie grijze dag te pakken! Geen glimpje zon gezien want het bleef de hele dag vrij donker weer, desondanks wel een droge dag.
  • 18/3 18:00 Ted:
    Nu is het zwaar bewolkt en een enkel blauw plekje zichtbaar. Van 4 tot 14 uur heeft het gedurende 9,1 uur geregend en 0,9 uur droog. De weerberichten zeiden droog. Lekker die weercomputertroep!! De vertrouwde meteoroloog moet terugkomen. Met 6 graden is nog koud ook.
  • 18/3 12:23 John:
    Boven Denemarken en aangrenzend zeewater zit een groter gebied met opklaringen, probleem is alleen dat opklaringen in de nacht weer kunnen dichtslibben met zich vormende stratus. Maar goed knipoogjes van de zon niet geheel onmogelijk dit weekend.
  • 18/3 12:21 John:
    Op satelliet 24. zie ik een Noordzeeopklaring de noordkust naderen.
  • 18/3 11:28 Kees:
    Ook in Eindhoven een grijze bedoening met zelfs wat miezerregen. Voorlopig lijkt de lentezon ver te zoeken.
  • 18/3 08:36 Gerard:
    De verwachte Noordzeebewolking is het land binnengedreven, het zat al een paar dagen in de prognose van GFS. Hopelijk duurt dit niet te lang maar het weekeinde zou er wel eens door bepaald kunnen worden.
  • 18/3 07:54 Hans:
    Nu heel anders, grijs, bewolkt en vanmorgen sterk nevelig met zelfs wat lichte motregen. Temp. nu 2.9 graden.
  • 18/3 07:53 Hans:
    Een plaatje gisteren in Enschede-W met helder zonnig weer! Echt een lentegevoel bij 13.5 graden!
  • 18/3 07:26 Ted:
    Lichte regen vanaf 4 uur. Weercomputers en buienradar finaal mis! Die zeggen dat het droog blijft en is. Heel verschil met gisteren.
  • 17/3 19:18 Jaap:
    Weer volop zon en nu toch enkele graden warmer dan gisteren. We kwamen hier op 12 gr. uit, zij het dan maar enkele uren in de middag. In de dubbele cijfers gaat het lentegevoel erbij komen. Maar het wordt weer kouder. De natuur is nog weinig in beweging (bomen, vogels). Eigenlijk wel goed, dat de rem er even op gaat.
  • 17/3 08:51 Hans:
    Schitterend helder zonnig weer bij 1.4 graad (minimum -0.4) Gisteren hier bij veel zon (tijdelijk wat bewolking) nog 10.3 graden!
  • 16/3 20:34 Kees:
    Het kan verkeren !! Na een natte periode nu al 8 dagen lang geen druppel regen gehad in Eindhoven en er zullen nog wel een paar dagen bijkomen.
  • 16/3 09:16 Hans:
    Mooi weer, zon en licht bewolkt bij 4.1 graden. Minimum afgelopen nacht 1.3 graad. Gisteren weer een stuk minder zacht dan maandag. Het werd op de meest bewolkte dinsdag 7.8 graden. Er viel ook nog een licht buitje (<0.1 mm)
  • 15/3 19:03 John:
    We gaan de deze maand nog niet zweten.
  • 15/3 17:55 Hans:
    Die prognoses zagen er overigens tot gisteren een stuk beter uit...
  • 15/3 17:53 Hans:
    Inderdaad, mogelijk donderdag een lentedag, daarna voorlopig weinig kans voor de lente volgens huidige prognoses.
  • 15/3 17:15 Kees:
    Het lijkt erop, dat we in de loop van de week te maken krijgen met een luchtdrukverdeling, die in het voorjaar hardnekkig kan zijn, nl. hogedruk ten westen van de Britse eilanden. Niet mijn favoriete weertype. We krijgen dan in een kille nw-stroming aanvoer vanaf de Noordzee met wolkenvelden. Zo'n situatie kan dagen duren en de lente is dan ver weg.
  • 15/3 16:04 Hans:
    In Ede-Zuid komt de zon er nu voor het eerst vandaag door, Temp 7 graden...
  • 15/3 15:47 Ko:
    Eindelijk weer een vrij bewolkte dag, toch vanmorgen soms nog een fletse zon.
  • 15/3 10:11 Hans:
    Na de prachtige dag van gisteren (11 graden) vandaag een ander beeld. Grijs, bewolkt en vanmorgen sterk nevelig met zelfs wat hele lichte motregen. Temp. zo-even 4.5 graden maar geen vorst kunnen meten (minimum was +0.5)
  • 14/3 21:52 Jaap:
    Weer heel veel zon. Na een graadje of anderhalf vorst werd het maximaal 10 gr. hier. Maar een heel schrale wind, dus erg aangenaam is het zo niet. Dat maximum geldt maar voor een paar uurtjes in de middag. De hele ochtend blijft het nog een eindje onder de 10. Ik heb hier nog geen lentegevoel bij. De gevoelstemperatuur is nogal laag zo.
  • 14/3 21:52 Jaap:
    Weer heel veel zon. Na een graadje of anderhalf vorst werd het maximaal 10 gr. hier. Maar een heel schrale wind, dus erg aangenaam is het zo niet. Dat maximum geldt maar voor een paar uurtjes in de middag. De hele ochtend blijft het nog een eindje onder de 10. Ik heb hier nog geen lentegevoel bij. De gevoelstemperatuur is nogal laag zo.
  • 14/3 20:40 Hans:
    Vandaag hier toch enigszins lenteachtig met 11 graden als maximum en verder zonnig weer met een weinig sluierbewolking.
  • 14/3 10:24 Hans:
    Mooi zonnig hier in het enschedese na een lichte vorstnacht (-1.4). Temp. nu 3.4 graden.
  • 14/3 06:41 Gert:
    Februari op mondiaal niveau extreem warm. Zie weatherunderground
  • 13/3 15:41 Kees:
    In Eindhoven eerst onbewolkt. Aan het begin van de middag vorming van enkele stapelwolken. Inmiddels zijn die opgelost en is het weer strak blauw. Prima wandelweer vanmiddag.
  • 13/3 10:20 John:
    Zonnig. Het hemelblauw is intenser dan gisteren en gisteren was het al blauwer dan eergisteren.
  • 13/3 08:43 Hans:
    In zeer korte tijd werd het hier van geheel bewolkt naar vrijwel onbewolkt weer met nu de zon volop. Het minimum was weer onder nul (-1.1) en nu is het 2.3 graden.
Bekijk het archief
Zo 20 maart 2016
Bezoekers online
Er zijn 31 gasten en 10 leden aanwezig: Adrie, Björn, Gerard, Hans, Jannes, Johan, Jordi, Ted, Theo
Inloggen